دکتر سید مهدی موسوی زاده
Search
Close this search box.
شکاف لب وکام چیست؟

شکاف لب وکام

شکاف لب و کام (cleft palate) یکی از نقایص مادرزادی است که می‌تواند ظاهر چهره نوزاد را به طور غیرطبیعی تحت تاثیر قرار دهد. این نقص ممکن است باعث شکاف لب (Cleft lip)، شکاف کام، یا هر دو در زمان تولد نوزاد وجود داشته باشد. کودکانی که این بیماری مادرزادی را تجربه می‌کنند، ممکن است در زمان شیرخوردن، شیر از بینی آنها خارج شود. همچنین، این نوزادان ممکن است با مشکلات دندانی نیز مواجه شوند. به عنوان مثال، ممکن است دندان‌های اضافی یا کمتری داشته باشند.

شکاف لب وکام چیست؟

بیشتر بخوانید: بهترین جراح پلاستیک تهران

شکاف لب و کام چیست؟

شکاف لب یا لب شکری به وضعیتی اشاره دارد که در طول لب، یک شکاف و یک فضای باز وجود دارد. این شکاف ممکن است در اندازه‌های مختلفی باشد و می‌تواند لب فوقانی را به بینی وصل کند. همچنین، شکاف کام در زمان رشد اولیه جنین در داخل رحم مادر، وقتی که سقف دهان به درستی بسته نمی‌شود، ایجاد می‌شود. کام دارای دو بخش مختلف به نام‌های کام سخت و کام نرم است، که هر دو قابلیت داشتن شکاف را دارند. بر اساس گزارش‌های مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری امریکا، شکاف لب و شکاف کام به عنوان نوعی از نقص مادرزادی مرتبط با دهان و دندان شناخته می‌شوند و سالانه بیش از ۷۰۰۰ نوزاد در آمریکا با این وضعیت متولد می‌شوند.

علت ایجاد شکاف لب و کام

پزشکان علت شکاف لب و کام را به دو فاکتور اصلی، ژنتیک و عوامل محیطی، خلاصه می‌کنند.

فاکتور ژنتیک:

اگر یکی از اعضای خانواده این اختلال مادرزادی را داشته باشد، احتمال ابتلا به آن در کودک نیز افزایش می‌یابد.

فاکتورهای محیطی در دوران بارداری:

در طول ماه‌های دوم و سوم بارداری، بافت لب و دهان به طور طبیعی تکامل می‌یابد. اما در نوزادانی که به این بیماری مبتلا هستند، این فرآیند با اختلال روبرو می‌شود. مصرف داروهای خاص مانند داروهای ضد تشنج یا سرطان توسط مادران، عواملی مانند اضافه وزن مادر، مصرف دخانیات و الکل، کمبود اسید فولیک، بیماری‌های ژنتیکی، بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت، بیماری‌های عفونی مادر در طی بارداری و کاهش سطح اکسیژن مادر در دوران حاملگی می‌تواند ریسک ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.

بیشتر بخوانید: ترمیم شکاف لب و کام

علائم شکاف لب و کام

شکاف لب و کام می‌تواند در چند ماه اول پس از تولد، قبل از انجام جراحی، باعث ایجاد تعدادی از مشکلات شود. شایع‌ترین علائم شکاف لب و کام شامل موارد زیر هستند:

– حضور شکاف یا حفره در لب بالایی، کام، یا هر دوی آن‌ها

– دشواری در تغذیه و بلع

– دشواری در تنفس و گفتار

– خروج مایعات یا غذا از بینی

– صدای تو دماغی

– عفونت‌های مزمن گوش

– مشکلات شنوایی

– اختلال در رشد دندان‌ها

اکثر این مشکلات و علائم پس از جراحی و گفتار درمانی بهبود می‌یابند. اگر فرزند شما دارای شکاف لب و کام است و پس از عمل جراحی، وضوح گفتاری آن به شدت کاهش یافته است، حتماً برای ارزیابی و مداخلات زودهنگام به پزشک متخصص مراجعه کنید.

تشخیص شکاف لب و شکاف کام

شکاف لب معمولاً در طی اسکن غربالگری ۲۰ هفته‌ای، که بین هفدهم تا بیست و یکمین هفته بارداری انجام می‌شود، تشخیص داده می‌شود. اما تمامی شکاف‌های لب در این اسکن قابل مشاهده نیستند و تشخیص شکاف کام در اسکن اولتراسوند چالش‌ برانگیز است.

در صورتی که در این اسکن شکاف لب یا کام نمایش داده نشود، معمولاً تا زمان تولد یا در طی معاینه فیزیکی نوزاد، که طی ۷۲ ساعت از تولد انجام می‌شود، تشخیص داده می‌شود. از آنجایی که شکاف باعث تغییرات فیزیکی می‌شود، شناسایی آن به سهولت انجام می‌شود.

در برخی موارد، از تست‌های تشخیصی برای شناسایی ناهنجاری‌های دیگر نیز استفاده می‌شود. در واقع، تشخیص شکاف لب و کام بسته به شدت آن در زمان‌های مختلف انجام می‌پذیرد؛ به عنوان مثال، در بعضی مواقع، شکاف کام یا لب ممکن است تا سال‌های سال تشخیص داده نشود. به همین دلیل، ترمیم شکاف لب و کام نیز بسته به شدت بیماری و شرایط کودک، ممکن است متفاوت باشد.

درمان شکاف لب و کام

جراحی ترمیم شکاف کام و لب در بیمارستان تحت بیهوشی عمومی انجام می شود. اغلب ترتیب عمل‌ها به صورت زیر است.

ترمیم اولیه شکاف لب:

این عمل معمولا در 3 تا 6 ماهگی انجام می‌شود. در این جراحی، جراح با زدن برش‌هایی در دو طرف شکاف، فلپ‌های بافتی ایجاد می‌کند و سپس فلپ‌ها (شامل عضلات لب) را به هم می‌دوزد. این ترمیم به ظاهر، ساختار و عملکرد لب را طبیعی‌تر می‌کند. در صورت نیاز، همزمان با ترمیم اولیه، ترمیم بینی نیز انجام می‌شود.

ترمیم شکاف کام:

این جراحی تا سن 12 ماهگی یا در صورت امکان زودتر انجام می‌شود. بسته به شرایط، از روش‌های مختلفی برای بستن شکاف کام و بازسازی سقف دهان استفاده می‌شود. جراح به ایجاد برش‌هایی در هر دو طرف شکاف می‌پردازد. بافت‌ها و ماهیچه‌ها را منظم و دوباره جابجا می‌کند، و سپس محل ترمیم را با بخیه می‌بندد. 

جراحی‌های پیگیری:

این جراحی‌ها بین 2 سالگی و اواخر نوجوانی انجام می‌شود و شامل پیوند استخوان و ایمپلنت دندان‌ است.

پیوند استخوان:

پیوند استخوان معمولاً در بازه‌ی سنی 8 تا 11 سالگی پیشنهاد می‌شود. در این عمل، یک قطعه کوچک استخوان از جای دیگری از بدن (معمولا پا، دنده، سر، یا لگن) برداشته می‌شود و در محل شکاف جایگذاری می‌شود. این عمل توسط جراح فک و صورت انجام می‌شود و برای تامین پشتیبانی بینی و لب، اصلاح تقارن چهره، ایجاد ردیف دندانی طبیعی در فک بالا، بهبود پایداری دندان‌های بالا و سقف دهان، و ایجاد ظاهر طبیعی‌تری انجام می‌شود.

انواع ناهنجاری در شکاف لب و کام

بیشتر بخوانید: جراحی فک

انواع ناهنجاری در شکاف لب و کام

شکاف لب (لب شکری) یا شکاف کام، ممکن است در انواع و اشکال مختلفی ظاهر شود.

در شکاف لب یک‌طرفه، تنها یک طرف لب بالایی دارای شکاف است و ممکن است این شکاف تا سوراخ بینی ادامه یابد.

شکاف لب دو‌طرفه: در این نوع شکاف، هر دو طرف لب بالایی دارای شکاف هستند و ممکن است تا سوراخ بینی ادامه یابد.

شکاف کام سخت: در این نوع شکاف، قسمت جلویی سقف دهان (کام سخت) دارای شکاف است و ممکن است به لب بالایی متصل باشد.

شکاف کام نرم: در این نوع شکاف، قسمت عقبی سقف دهان (کام نرم) دارای شکاف است و ممکن است به کام سخت متصل باشد.

شکاف کام زیرمخاطی: در این نوع شکاف، شکاف در کام نرم وجود دارد اما پوست یا غشای سقف دهان آن را پوشانده است و معمولاً در زمان تولد تشخیص داده نمی‌شود.

نتیجه گیری

اکثر کودکانی که ابتلا به شکاف کام و لب هستند، بدون هیچ مشکلی درمان می‌شوند. پیشنهاد می‌کنیم برای درمان کودک خود، در کنار پزشکانی مانند جراح و متخصص ارتودنسی از مشاوره روانشناس متخصص نیز استفاده کنید. مشاوره این متخصصان به شما در درک بهتری از وضعیت روحی و سلامتی کودک خود داشته باشید.

سوالات متداول

1. علل شکاف لب و کام چیست؟

علل شکاف لب و کام می‌تواند ژنتیکی یا ناشی از عوامل محیطی مانند مصرف داروهای خاص در دوران بارداری، کمبود ویتامین‌ها، یا عوامل محیطی دیگر باشد.

2. چه مشکلاتی می‌تواند با شکاف لب و کام همراه باشد؟

مشکلاتی مانند دشواری در تغذیه و بلع، مشکلات گفتاری، مشکلات دندانی، و عفونت‌های مختلف ممکن است با شکاف لب و کام همراه باشند.

مطالب مرتبط
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *